اندر احوالات دانشگاهی که به دنبال حل مسائل کشور نیست!

بزرگترین مشکل دانشگاه های ما این است که فعالیت های علمیشان مسئله محور نیست که این ناشی از ساختار نامطلوب پژوهش و به بیانی کار علمی در کشور است.

به جای اینکه استاد و دانشجو بگردند مسئله کشور را پیدا کنند و حل کنند، می گردند در مقالات و کارهای پژوهشی دنیا که ببینند چه شکافی وجود دارد و بعد آن شکاف را مسئله خود قرار داده و حل کنند. مقاله خورش هم بهتر است!
برای مثال رشته مدیریت دولتی دو گرایش رفتار سازمانی در بعد خرد و سیاستگذاری در بعد کلان دارد. یک مقاله ای خواندم که در سال 90 تعداد 184 پایان نامه دانشگاه تهران را در رشته مدیریت دولتی بررسی کرده بود.بیش از 90 درصد این پایان نامه ها در موضوعات رفتار سازمانی و تئوری سازمان و منابع انسانی که در سطح خرد است تعریف شده بود و کمتر از 10 درصد به سمت خط مشی گذاری عمومی و سیاستگذاری بود. استدلال کرده بود که نیاز کشور در حوزه سیاستگذاری و تصمیم گیری است در صورتی که کارهای دانشگاهی در موضوع دیگری انجام می شود.

یکی از رفقا هم در حوزه کشاورزی این را تایید می کرد و می گفت: نگاهی به آمار مقالات ارائه شده توسط دانشجویان ایرانی داخل کشور در مجلات بین المللی و داخلی و همچنین کنفرانس های آبی کشور (از جمله کنفرانس دوسالانه مدیریت منابع آب ایران که یکی از مراجع اصلی برای رصد جدیدترین موضوعات پژوهشی دانشگاه های کشور در زمینه آب است) نشان می دهد که نظام دانشگاهی کشور بیش از آنکه مدیر و سیاستگذار آب تربیت کند، بطور افراطی در حال تربیت نیروی مهندس مدلسازی آب آن هم با تخصص در زمینه الگوریتم مورچه، کوچ پرندگان، زنبور عسل، جفت گیری ماهی و جهش قورباغه و … است. البته این به معنای جسارت به این عزیزان و نفی نیاز به این مساله و یا زیرسوال بردن تخصص این عزیزان نبوده و نیست، ولی نگاهی به اکثریت موضوعات و عنوان های مقالات منتشر شده در مجلات و کنفرانس دو سالانه مدیریت منابع آب ایران، این نگرانی را به خوبی اثبات می کند که دغدغه جامعه دانشگاهی داخل کشور علیرغم تمام ادعاهایش، سنخیت چندانی با مشکلات ابی کشور ندارد.
 
دلیل این اتفاق به نظرم همانطور که واضح و مبرهن است، نحوه انجام تحقیقات دانشگاهی است که به جای اینکه از مسئله شروع شود، از مرور ادبیات و پیدا کردن شکاف ادبیاتی در آن شروع می شود و لذا هیچ تضمینی وجود ندارد که شکافی که کشف می شود ربطی به مسائل کشور داشته باشد.

متاسفانه این وضعیتی است که در دانشگاه ها و در همه رشته ها تقریبا وجود دارد. ریشه اینجاست استاد انگیزه ای ندارد که پژوهش مسئله محور برای دانشجو تعریف کند؛ چون حقوقش را دارد می گیرد و ارتقایش هم که به مقالات آی اس آی بسته شده است. لذا از دانشجوی مفت و زبان بسته استفاده می کند تا موتور تولید مقالات آی اس آی و خارجی را روشن کند.

پینوشت: قطعا اساتید و دانشجویانی هم وجود دارند که در دانشگاه پژوهش مسئله محور انجام می دهند اما کلیت فضای دانشگاه متاسفانه اینگونه نیست!

پاسخ دهید